Một số vấn đề rút ra sau 4 năm triển khai Luật tố tụng Hành chính trên địa bàn Hà Tĩnh
08:12 04/12/2015

Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tĩnh trong những năm gần đây cho thấy, tình hình thụ lý, giải quyết các vụ án hành chính của Toà án hai cấp diễn biến theo xu hướng ngày càng tăng, số vụ việc năm sau luôn cao hơn năm trước. Nếu như trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến 2010, Toà án hai cấp chỉ thụ lý, giải quyết 1 vụ án hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước về đất đai và 1 vụ án  khiếu kiện quyết định hành chính của người có thẩm quyền về việc quản lý trật tự xã hội, thì từ năm 2011 đến 2015 tình hình đã hoàn toàn thay đổi, số lượt công dân gửi đơn khởi kiện vụ án hành chính đến Toà án hai cấp lên đến trên 500, số vụ án hành chính được Toà án hai cấp thụ lý, giải quyết là gần 100 vụ.

Tình hình trên có thể coi như một tín hiệu đáng mừng, thể hiện việc Luật tố tụng hành chính (TTHC) đang từng bước đi vào cuộc sống, khẳng định vai trò trong việc thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng ta về tố tụng hành chính

Sự gia tăng đáng kể số vụ khởi kiện hành chính đến Toà án trong các năm  gần đây trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh được lý giải trên hai góc độ: Thứ nhất, cùng với việc thực hiện công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phong trào  xây dựng nông thôn mới, tốc độ phát triển kinh tế của cả tỉnh nói chung và của một số địa phương ngày càng tăng cao, cùng với đó là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ. Thực tiễn cho thấy ở những địa phương có tốc độ phát triển kinh tế xã hội mạnh, như Vũ Quang, Kỳ Anh, Hương Sơn, Thị xã Hồng Lĩnh, Thành phố Hà Tĩnh...thời gian qua đã xẩy ra nhiều khiếu kiện hành chính, do quá trình thực hiện các chương trình, dự án nẩy sinh nhiều vấn đề liên quan đến việc quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư làm cho người dân cho rằng quyền, lợi ích chính đáng của mình bị ảnh hưởng. Nhưng, vấn đề thứ hai, có ý nghĩa quan trọng, chính là do Luật TTHC có hiệu lực thi hành, với việc quy định đơn giản hoá điều kiện khởi kiện vụ án hành chính, loại bỏ bớt các thủ tục tiền tố tụng, kéo dài thêm thời hiệu khởi kiện so với các quy định của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho người dân thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính của mình.

Qua thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính của Toà án trong thời gian qua thấy rằng:

Kể từ khi Luật TTHC có hiệu lực thi hành đến nay, tuy số lượt công dân có đơn khởi kiện vụ án hành chính đến Toà án đã tăng đáng kể, nhưng tỷ lệ số vụ án được Toà thụ lý, giải quyết trên số đơn khởi kiện của công dân vẫn còn  thấp (chưa đến 20%), đây là vấn đề cần phải suy nghĩ. Qua công tác kiểm sát việc tiếp nhận, xem xét đơn khởi kiện vụ án hành chính, thì số đơn khởi kiện vụ án hành chính không được Toà án thụ lý ( trả đơn khởi kiện) và số đơn chưa được xử lý chủ yếu rơi vào các trường hợp không đủ điều kiện để được thụ lý như : đã hết thời hiệu khởi kiện; người khởi kiện không có quyền khởi kiện; sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án; Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 105 Luật TTHC ( thường xẩy ra là việc địa chỉ của người khởi kiện không rõ ràng do sau khi làm đơn khởi kiện, họ đã chuyển đến nơi ở khác đối với các trường hợp tự tái định cư ), Toà án đã yêu cầu bổ sung, sửa đổi đơn khởi kiện nhưng không có kết quả. Bên cạnh đó, cũng có nhiều trường hợp do Toà án còn chậm trễ, lúng túng trong việc nghiên cứu, xử lý đơn khởi kiện, vi phạm thời hạn nhận và xem xét đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của Luật TTHC.

Kết quả giải quyết các vụ án hành chính của Toà án cho thấy, có trường hợp cơ quan quản lý nhà nước đã có những vi phạm, sai sót trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ như: Giao đất không đúng thẩm quyền, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng quy trình, không đúng đối tượng v.v , đã bị Toà án tuyên buộc khắc phục hậu quả, khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp cho công dân, cũng có một số  trường hợp, trong quá trình thực thi công vụ, cơ quan nhà nước có những thiếu sót nhất định về việc chấp hành quy trình, thủ tục hành chính theo quy định nhưng những sai sót đó không làm ảnh hưởng tới kết quả giải quyết của cơ quan nhà nước, quyền lợi hợp pháp của công dân vẫn được đảm bảo. Trong những trường hợp này, việc Toà án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của công dân buộc tuyên huỷ quyết định hành chính, thay đổi hành vi hành chính bị khởi kiện là có cơ sở. Tuy nhiên, còn chiếm một tỷ lệ khá cao là những vụ việc người dân khởi kiện vụ án hành chính không có cơ sở, trong thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã chấp hành đúng quy định của pháp luật, áp dụng đầy đủ các chính sách, chế độ cho người dân khi thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhưng  họ vẫn cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm và tiến hành khởi kiện đến Toà án, thậm chí còn có những trường hợp bị chi phối bởi những tác động tiêu cực từ bên ngoài, hoặc vì tâm lý đám đông mà dẫn đến có trường hợp cả xã cùng đi kiện như ở một số địa phương có triển khai các dự án kinh tế lớn, gây nên những bất ổn trong nhân dân, làm ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước địa phương cũng như gây áp lực về số vụ việc phải giải quyết cho  cơ quan tố tụng.

Pháp luật TTHC, bên cạnh vai trò điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình tố tụng hành chính, còn có vai trò quan trọng là phương tiện hữu hiệu để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và là phương tiện bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa, kỷ luật kỷ cương trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, tạo điều kiện cho nhân dân có thể tham gia vào việc quản lý nhà nước.  Bằng việc thực hiện chức năng xét xử các tranh chấp hành chính, Toà án có quyền và nghĩa vụ kiểm tra tính hợp pháp của các quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định xử lý đối với các quyết định hành chính, hành vi hành chính có vi phạm, qua đó làm hoàn thiện thêm cơ chế xử lý các quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật, giúp cho bộ máy hành chính nhà nước nâng cao trách nhiệm, tăng cường kỷ luật, kỷ cương,  nâng cao trách nhiệm, bổn phận của cán bộ, nhân viên nhà nước trong thực thi công vụ. Đồng thời, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước cũng đòi hỏi ý thức nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của pháp luật của người dân khi tham gia vào các mối quan hệ phát sinh trong quá trình hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước.

Để Luật TTHC đi vào cuộc sống, phát huy được vai trò quan trọng của nó, cùng với việc tập trung nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án hành chính thì việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật thông qua các phiên toà xét xử vụ án hành chính cũng cần được cơ quan tố tụng chú trọng. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành cho nhân dân, quan tâm đúng mức công tác dân vận nhằm tạo sự thống nhất, đồng thuận cao trong nhân dân khi triển khai các chương trình, dự án phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn tỉnh cũng là vấn đề cần được sự chung tay của cả hệ thống chính trị trong thời gian tới.

Phan Hòa - P10

    Ý kiến bạn đọc


    ĐĂNG NHẬP